Instituut voor Nederlandse Geschiedenis > Onderzoek > Publicaties > Sociale Zekerheid 1890-1967

Instelling

ALGEMEEN
Naam Nederlandse Unie
naam, varianten Nederlandsche Unie
periode van bestaan 1940 - 1941
organisatie en inrichting de leiding was in handen van het driemanschap J.E. de Quay, J. Linthorst Homan en L. Einthoven
in Den Haag was het Algemeen of Centraal Secretariaat gevestigd, dat in oktober 1940 zes afdelingen kende: organisatie, propaganda, studie, onderwijs, administratie en financiën
de Unie gaf het gelijknamige blad uit met de uit Brabantia Nostra afkomstige G.J.H.M. Ruyghers (Geert) als eindredacteur
daaronder waren er gewestelijke secretariaten met ook weer afdelingen
de derde hiërarchische laag waren de plaatselijke secretariaten, terwijl de grote steden Amsterdam, Rotterdam en Den Haag een Stedelijk Secretariaat hadden
voor het onderwerp van belang was de in september 1940 opgerichte Centrale Sociale Dienst (CSD) met plaatselijke kantoren
begin december 1940 waren dit er ruim 20
op 31 december 1941 werd de Unie evenals alle andere politieke partijen, verboden, nadat de verhouding met de bezetter de maanden daarvoor al steeds slechter was geworden. 
taak, activiteiten op 24 juli 1940 opgerichte politieke groepering die zich neerlegde bij de Duitse bezetting, in samenwerking met de bezetter een vernieuwde samenleving wilde opbouwen en wilde voorkomen dat de NSB de macht zou overnemen
de Unie voerde een tweesporenbeleid
de beweging had op zijn hoogtepunt  waarschijnlijk ruim 600.000 leden
zij bood een uitlaatklep voor hen die niets wilden weten van de bezetting, het nationaal socialisme en de NSB
voor deze gids is vooral van belang de Centrale Sociale Dienst die tot taak had: ?1. het tot stand brengen van een efficiënte samenwerking tussen bestaande organisaties, 2. het activeren, uitbreiden en aanvullen van het werk van deze organisaties en 3. het waar nodig zelf ter hand nemen van deze hulpverlening? (Ten Have, p. 304)
voorloper
geen
opvolger
geen
literatuur (NCC) Ritter jr., P.H.
Wie zijn de drie mannen van de Nederlandsche Unie?
Baarn, [1940]. 45 p.

Jong, L. de
De Nederlandse Unie
’s-Gravenhage, 1978. 158 p.
[Fragmenten uit: Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog ]

Rogier, J.
Een zondagskind in de politiek en andere christenen, opstellen over konfessionele politiek in Nederland van Colijn tot Cals
Nijmegen, 1980. 351 p.

Have, W. ten
De Nederlandse Unie. Aanpassing, vernieuwing en confrontatie in bezettingstijd 1940-1941
Amsterdam, 1999. 602 p.

Bruna, J.J.H.A.
?De Nederlandsche Unie?
ongepubliceerd manuscript geschreven in opdracht van het voormalige driemanschap, 1966.
typering
zuil
doelgroepen
ARCHIEF
periode archief 1940 - 1941
vindplaats Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie, Amsterdam
openbaarheid op dit archief is de bij het NIOD gebruikelijke regeling van toepassing
personen die een archief willen raadplegen dienen vooraf een verklaring te ondertekenen
omvang; inventarisnummers 4,90 meter
38 inv. nrs.
informatiedrager papier
vernietigd het grootste gedeelte van het archief is vernietigd, waarschijnlijk al bij de opheffing, ten dele ook na 1945
van de landelijke leiding zijn alleen wat gestencilde stukken aanwezig
over Limburg en Noord-Holland is materiaal bewaard gebleven
dit manco wordt ten dele verholpen door het archief van J.E. de Quay.
toegang(en) inventaris en regestenlijst met korte inleiding (p. 1) door C.J.F. Stuhldreher en J.R. de Groot (1956)
kenmerk toegang nr. 181
indices op toegang geen
originele archivalia van archiefvormer in andere archieven in het archief van A.M. Joekes :
weekblad “De Unie”, nrs. 1-10, augustus 1940-juli 1941 (inv. nr. 153)
Ned. Unie, juli 1940-juni 1941 (inv. nr. 152)
in het archief van De Vrijheidsbond :
weekblad “De Unie” nrs. 1-10 (augustus-oktober 1940) (inv. nr. 949)
in het archief van J. Linthorst Homan (ARA, nr. toegang 2.21.205.35):
weekblad “De Unie”, compleet, met aantekeningen van Linthorst Homan (inv. nrs. 7-8).
originele archivalia van andere archiefvormers in dit archief; gedeponeerde archieven geen
opmerkingen geen
INHOUD
structuur archief de oorspronkelijke structuur is onbekend, maar correspondeerde vermoedelijk met de organisatiestructuur
structuur toegang Indeling van de inventaris:
1.  Landelijk secretariaat (voornamelijk circulaires)
2.  gewest Limburg
3.  gewest Noord-Holland
4.  VPC Haarlem
bijlagen bij de toegang geen
statistische gegevens geen
inhoud overig geen
verwijzingen naar wetten, maatregelen en/of de uitvoering daarvan geen
verwijzing naar andere archiefvormers
geografische verwijzingen Nederland
internationaal Duitsland
opmerkingen voor de Sociale Voorlichtingsbureaus zie: De Unie van 21 september, 30 november en 14 december 1940
niet duidelijk is wat deze bureaus in de praktijk deden
mogelijk zijn ze het embryonale stadium niet ontgroeid.