| Naam |
Nederlandse Volksdienst
|
| naam, varianten |
NVD
N.V.D.
Nederlandsche Volksdienst
Nederlandse Volks Dienst
|
| periode van bestaan |
1941
-
1945
|
| organisatie en inrichting |
De Nederlandse Volksdienst kwam in de loop van 1941 tot stand
een
voorloper was de Stichting Winterhulp
de organisatie was een kopie van
de Duitse, op nationaal-socialistische leest geschoeide
“Volkswohlfahrt”
pogingen ondernomen in 1941-1942 om samen
te werken met de burgerlijke en kerkelijke armenzorg en met de
kruisverenigingen mislukten
de Nederlandse Volksdienst kreeg zijn
middelen uit collecten en Duitse subsidies
aan het hoofd stond de directeur-generaal van de Stichting
Winterhulp
deze mocht de organisatie zelf inrichten (art. 3-3 van de
statuten uit 1941)
de werkzaamheden van de NVD liepen via de al
bestaande bureaus van Winterhulp
volgens De Jong, Koninkrijk, is er
over de interne organisatie niet zo veel bekend
er waren in elk geval:
provinciale en stedelijke directeuren, een algemeen secretaris en
(hoofd)afdelingen zoals: Propaganda en Voorlichting
de organisatie had
meer dan 1000 betaalde krachten in dienst
|
| taak, activiteiten |
volgens art.2 van de statuten uit 1941 was het doel van de NVD:
?de verzorging van alle Nederlanders, uit een oogpunt van de
zorg voor het volk en de welvaart, zoomede overeenkomstige
opgaven.?
in praktijk kwam dit neer op: steun aan
slachtoffers van bombardementen, verstrekking voedsel, kleding en
babyuitzetten aan aanstaande moeders, schoolvoeding,
jeugdtandverzorging, wijkverpleging, heilgymnastiek,
tuberculoseonderzoek, gezinshulp, exploitatie van vakantiehuizen voor
moeders en kinderen die waren overgenomen van andere organisaties,
enz.
|
| voorloper |
geen
|
| opvolger |
geen
|
| literatuur (NCC) |
Jong, L. de
Het koninkrijk der Nederlanden tijdens de Tweede
Wereldoorlog
onder meer: delen 4, p. 681-686, 5, p. 424-425 en 6, p. 489-497
|
| typering |
|
| zuil |
|
| doelgroepen |
|
| periode archief |
1940
-
1945
|
| vindplaats |
het archief bevindt zich op twee plaatsen, namelijk:
a) Nationaal Archief, Den Haag
b) Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie, Amsterdam
|
| openbaarheid |
a) volledig
b) op dit archief is de bij het NIOD gebruikelijke regeling van
toepassing
personen die een archief willen raadplegen dienen vooraf
een verklaring te ondertekenen
|
| omvang; inventarisnummers |
a) 31 meter
aantal inv. nrs. onbekend
b) 4,60 meter (gecombineerd met Winterhulp)
37 inv. nrs.
|
| informatiedrager |
papier
|
| vernietigd |
a) onbekend
tijdens het maken van de plaatsingslijst is er niets
vernietigd
b) onbekend
|
| toegang(en) |
a) plaatsingslijst zonder inleiding (1974)
b) inventaris met regestenlijst
|
| kenmerk toegang |
a) 2.19.070.01
b) nog doen
|
| indices op toegang |
geen
|
| originele archivalia van archiefvormer in andere archieven |
onbekend
|
| originele archivalia van andere archiefvormers in dit archief; gedeponeerde archieven |
geen
|
| opmerkingen |
het is mogelijk dat de archieven van Winterhulp en van de
Nederlandse Volksdienst met elkaar vermengd zijn
zie derhalve beide
archieven
|
| structuur archief |
a) en b)
de oorspronkelijke structuur is onbekend
|
| structuur toegang |
a) Nationaal Archief:
de stukken zijn volstrekt willekeurig in de dozen gedaan
er is geen
spoor van enige ordening
b) Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie
de toegang heeft geen bijzondere structuur
|
| bijlagen bij de toegang |
a) geen
b) index op trefwoorden
|
| statistische gegevens |
a)
enkele dossiers over “statistiek”
b)
statistische gegevens van de afdeling Registratie en Afrekening,
1942-1944 (inv. nr. 4c)
maandcijfers van de Ned. Volksdienst, 1943-1944 (inv. nr. 9b).
|
| inhoud overig |
a) Nationaal Archief
wegens het ontbreken van enige structuur in het archief volgt, zoals
ook bij Winterhulp, alleen een beschrijving van de soorten stukken die
in dit archief zijn aangetroffen:
provinciale en stedelijke bureaus
collecten
verzoeken voor bijstand
propaganda
schenkingen en giften
krantenknipsels (ongeordend)
rapporten over buurtschappen
“stukken van de leider”
voorlichting
rapporten over gemeenten en provincies
b) Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie
:
oprichting en organisatiestructuur, 1940-1945 (inv. nr. 1a)
voorstellen wijziging verordening Winterhulp en NVD, 1943 (inv. nr.
1c)
drukken van de loten voor Winterhulp, 1944 (inv. nr. 2a)
verhouding Winterhulp/NVD tot de kerkelijke armenzorg (katholiek en
protestant), 1941 (inv. nr. 2c)
verhouding Winterhulp/NVD tot de burgerlijke armenzorg, 1941 (inv.
nr. 2c)
verhouding Winterhulp/NVD tot de NSB, 1942 (inv. nr. 2c)
verhouding Winterhulp/NVD tot de kruisverenigingen, 1943 (inv. nr.
15d)
balansen opgesteld door de afdeling Financiën, 1941-1944 (inv.
nrs. 5, 6a en 6b).
|
| verwijzingen naar wetten, maatregelen en/of de uitvoering daarvan |
Door de bezetter en zijn medewerkers werden de volgende decreten en
besluiten uitgevaardigd die betrekking hadden op het onderwerp:
Verordening van de Rijkscommissaris van 21 juni 1940
(Verordeningenblad 1940/21)
(betreft de instelling van het Herstelfonds, dat uitkeringen deed
aan onder meer kleine zelfstandigen
)
Verordening van de Rijkscommissaris van 23 augustus 1940
(Verordeningenblad 1940/109)
(betreft verbod op openbare inzamelingen zonder vergunning)
Besluit van de secretaris-generaal van Sociale Zaken met wijzigingen
en aanvullingen op bestaande wettelijke bepalingen ten aanzien van de
sociale verzekering van 16 september 1940
(Verordeningenblad 1940/150)
(met onder meer: gelijkstelling van de gehuwde met de ongehuwde
moeder voor de Ziektewet).
“Decreet van de Rijkscommissaris voor het bezette Nederlandse
gebied, houdende oprichting van de Stichting “Winterhulp
Nederland” van 22 oktober 1940”
(Verordeningenblad 1940/186)
wijziging en aanvulling: 1943/76
“Besluit van de secretaris-generaal van Sociale Zaken
betreffende de uitbreiding van de verplichte ongevallenverzekering tot
de aan poliklinieken, medische consultatiebureaux en medische
keuringsbureaux verbonden personen”
(Verordeningenblad 1940/223)
13 november 1940
“Besluit van de secretaris-generaal van Sociale Zaken,
houdende enige wijzigingen der Ziektewet”
(Verordeningenblad 1940/246)
13 november 1940
“Verordening van de Rijkscommissaris teneinde te komen tot een
herordening op het gebied van de niet commerciele vereenigingen en
stichtingen”
(Verordeningenblad 1941/41)
28 februari 1941
(deze verordening leidde tot de opheffing van de meeste
vakverenigingen en tot de liquidatie van de door hen beheerde
werklozenkassen)
“Besluit van de secretaris-generaal van Sociale Zaken
betreffende een voorloopige regeling van bepaalde aanspraken op
uitkeering ter zake van renteverzekering”
(Verordeningenblad 1941/61)
20 februari 1941
(betreft Nederlanders werknemers die in Duitsland werkzaam zijn)
wijziging: 1943/42 en 1943/115
“Besluit van de secretarissen-generaal van Sociale Zaken en
Financiën betreffende tijdelijke verhooging van bepaalde sociale
verzekeringsrenten met een bijzonderen toeslag”
(Verordeningenblad 1941/159)
9 juli 1941
(betreft toeslagen op renten krachtens de Invaliditeitswet en de
Ouderdomswet)
vervolgbesluit met aanvulling: 1942/9
wijzigingsbesluiten: 1942/110 en 1942/151
idem: 1943/121
“Besluit van de secretaris-generaal van Sociale Zaken
betreffende het ziekenfondswezen” (Ziekenfondsenbesluit)
(Verordeningenblad 1941/160)
1 augustus 1941
eerste uitvoeringsbesluit: 1941/175
tweede uitvoeringsbesluit: 1941/201
besluit tot aanvulling: 1941/216
derde uitvoeringsbesluit: 1941/217
wijzigingsbesluiten: 1942/61, 1942/77, 1942/111, 1942/152 en
1942/153
aanvulling op het Ziekenfondsbesluit: 1942/112
wijzigingsbesluiten: 1943/ 74 en 75, 1943/116
“Besluit van de secretaris-generaal van Sociale Zaken houdende
aanvulling en wijziging van de Ziektewet”
(Verordeningenblad 1941/ 161)
1 augustus 1941
(betreft eenmalige uitkering bij bevalling)
wijziging van deze regeling: 1942/109
aanvulling: 1942/113
wijziging: 1942/151
“Decreet van de Rijkscommissaris betreffende de oprichting van
het Nederlandsch Arbeidsfront (N.A.F.) “
(Verordeningenblad 1942/47)
30 april 1942
(art. 2, leden 1, 5 en 7 gaan over de sociale verzekeringen)
“Besluit van de secretarissen-generaal van Sociale Zaken en
Financiën tot wijziging der Ziektewet”
(Verordeningenblad 1942/109)
29 september 1942
wijziging: 1943/121
“Verordening van de Rijkscommissaris betreffende de ordening
van den arbeid”
(Verordeningenblad 1942/114)
13 oktober 1942
(instelling van de functie van Gemachtigde voor de Arbeid)
“Besluit van de secretaris-generaal van Sociale Zaken
betreffende een beperking van de uitkeering van ziekengeld”
(Verordeningenblad 1943/86)
3 augustus 1943
(betreft verlaging van de uitkering gedurende de eerste zes
ziektedagen)
“Besluit van de secretarissen-generaal van Sociale Zaken en
Financiën tot wijziging en aanvulling van de Ziektewet”
(Verordeningenblad 1943/91 en 92)
25 september 1943
(betreft onder meer ziekengeld voor opvarenden van binnenschepen en
het kraamgeld)
wijziging: 1943/121.
interne organisatie
statuten vastgesteld door de secretaris-generaal van Sociale
Zaken en gepubliceerd in de Nederlandsche Staatscourant [in bezet
gebied] van 28 en 29 juli 1941 (nrs. 144 en 145)
in het Verordeningenblad bevinden zich geen decreten en besluiten
over deze organisatie.
|
| verwijzing naar andere archiefvormers |
|
| geografische verwijzingen |
Nederland
|
| internationaal |
Duitsland
|
| opmerkingen |
de stukken van de provinciale en stedelijke bureaus zijn niet in dit
format opgenomen
|
