De briefwisseling van J.R. Thorbecke
Uitgegeven door G.J. Hooykaas en F.J.P. Santegoets;
met medewerking van M. Kooijmans, E. Swart en een werkgroep
onder leiding van J.C. Boogman
Deze uitgave heeft tot uitgangspunt de brieven van en aan
J.R. Thorbecke (1798-1872) die verspreid zijn over
archieven, bibliotheken en particulier bezit. Naar
volledigheid is niet gestreefd. Een poging tot
definiëring van de selectiecriteria vindt men in de
inleiding op deel III. De ervaring heeft geleerd dat er in
menig opzicht van een briefwisseling geen sprake was. Dat
inzicht en de wens om de planning van de uitgave
beheersbaar te houden hebben geleid tot een bijstelling van
de opzet. Met ingang van deel IV zijn alleen brieven van
Thorbecke opgenomen. Om deze teksten te verduidelijken en
aan de titel van de uitgave zijn betekenis niet te
ontnemen, zijn relevante passages uit brieven aan Thorbecke
in de annotatie verwerkt.
Behalve brieven bevatten alle delen ook bijlagen, waarin
onder meer tal van losse aantekeningen en Thorbeckes
krantenartikelen zijn opgenomen.
De uitgave biedt nieuwe mogelijkheden voor het onderzoek
naar het denken en handelen van de man die vele jaren een
centrale rol speelde in het politieke leven van Nederland.
Als Tweede-Kamerlid nam Thorbecke in 1844 het initiatief
tot een ingrijpende herziening van de grondwet. In 1848 was
hij voorzitter van de door koning Willem II benoemde
grondwetscommissie. Als geen ander in de 19e eeuw heeft
Thorbecke aan de Nederlandse staat vorm gegeven.
Deze uitgave is het vervolg op een driedelige editie in de
reeks Werken van het Historisch Genootschap die was
gebaseerd op het archief Thorbecke in het Nationaal Archief
te Den Haag: J. Brandt-Van der Veen ed., Het
Thorbecke-archief 1798-1872 (3 dln.;
Utrecht-Groningen-Utrecht 1955-1967).
De indices op personen, met biografische aantekeningen, zijn samengevoegd in een online te raadplegen cumulatieve index.
In de uitgave van de brieven die Thorbecke als minister schreef zijn de door Thorbecke eigenhandig geschreven of gecorrigeerde versies opgenomen. De Ambtelijke ontwerpen van de brieven van J.R. Thorbecke als minister van Binnenlandse Zaken zijn online raadpleegbaar als afzonderlijke bestanden behorend bij deel 5 en deel 7 van de uitgave.
Als nevenuitgave verscheen een selectie van brieven onder de titel: Thorbecke. Een leven in brieven. In deze bloemlezing staat de persoon van Thorbecke centraal in zijn oordeel over mensen en situaties: zijn humeuren, vriendschappen, felicitaties en condoleances en zijn appreciatie van kunst en landschap. Brieven van Thorbecke die na voltooiing van de uitgave beschikbaar zijn gekomen, komen in principe in aanmerking voor toevoeging aan de uitgave. Een dergelijke toevoeging is niet gebonden aan de chronologische grenzen van de uitgave van De briefwisseling van J.R. Thorbecke, namelijk 1830-1872. De volgende toevoegingen zijn digitaal raadpleegbaar:
Aanvulling op de brieven van J.R. Thorbecke